Nikita Pietrow - Nowy ład Stalina. Sowietyzacja Europy 1945-1953

Publikacja dotyczy zmian ustrojowych i terytorialnych, które zachodziły w Europie Środkowej w latach 1945-53. "Nowy ład Stalina. Sowietyzacja Europy 1945-1953" opisuje skutki uzgodnień zawartych przed końcem II wojny światowej przez Stalina z koalicjantami zachodnimi. Najogólniej rzecz ujmując pokazuje ona mechanizmy wprowadzania i umacniania sowieckiej strefy wpływów w tzw. demoludach, krajach wepchniętych do bloku socjalistycznego.

Publikacja podzielona jest na kilka rozdziałów. Po wprowadzeniu, pierwsze dwa dotyczą nowych porządków na terenie wschodnich Niemiec. Ukazują zarówno formowanie nowych służb w sowieckiej strefie okupacyjnej, jak i sterowania wyborami do tych służb i wszelkich organów o charakterze państwowym, metody działania, w tym oczywiście represje z więzieniem i rozstrzelaniami nieposłusznych obywateli włącznie. Pokazują obłudę, podstępną grę Stalina i jego aparatu oraz bezsilność tych, którzy mieli czelność być przeciw.

Utrzymane w tej samej konwencji kolejne rozdziały są poświęcone odpowiednio: trzeci – Polsce, czwarty – Węgrom, piąty – Bułgarii i Czechosłowacji. Kilkadziesiąt ostatnich stron zajmują m. in. dokumenty archiwalne, które posłużyły do napisania tej książki. Znajdują się wśród nich i współczesne np. prośba władz polskich z roku 1995 o pomoc w wyjaśnieniu losów zaginionych w 1945 r. polskich obywateli w wyniku aresztowań przeprowadzonych na terenie obecnej Białorusi i Polski tuż po zakończeniu wojny. Jest też przytoczona odpowiedź, która – niestety – nic do sprawy nie wnosi. Autor skrupulatnie, jak na badacza archiwów przystało, przytacza literaturę, z której korzystał, podaje wykaz użytych skrótów i indeks osób, które są choćby wzmiankowane w jego książce. Słowem udowadnia, że jego praca pod względem warsztatu historycznego opiera się na mocnych podstawach.

Istotnym atutem jest język tej książki, który nie ma charakteru trudno zrozumiałego naukowego wywodu. Poprzednie tłumaczenia jego dwóch książek, które ukazały się już nakładem wydawnictwa Demart pokazują zresztą, że te publikacje znajdują odbiorców wśród niefachowców zainteresowanych najnowszą historią. Tym bardziej, że polskie wydania są – i tym razem też tak się stanie – wzbogacone o wątki polskie w stosunku do oryginału rosyjskiego.